Vrijwillige Ziektewet- en WIA-verzekering via UWV

Wie uit loondienst of uit een uitkering als zelfstandige start, kan zich onder voorwaarden vrijwillig verzekeren bij UWV voor de Ziektewet en voor de WIA. Dat is geen private AOV, en het is in november 2026 ook geen verplichte basisverzekering. Het is een publieke, vrijwillige voortzetting van werknemerslogica, met een eigen toelatingswindow, een eigen premie en een eigen criterium. Dit artikel volgt de openbare toelichting van UWV en de Rijksoverheid, zonder jouw toelating te beoordelen. Voorwaarden en premies wijzigen; check uwv.nl.

Een private AOV vergelijk je hier niet op logo, maar op dekking; zie Wat is een AOV? en AOV afsluiten. Voor wie net start: AOV voor starters.

Twee producten, twee periodes

Volgens UWV kun je als zzp’er twee vrijwillige verzekeringen aanvragen:

• een Ziektewetverzekering, bedoeld als inkomen bij ziekte, typisch tot maximaal twee jaar (104 weken);
• een WIA-verzekering, bedoeld als inkomen als je langer dan twee jaar ziek bent en (gedeeltelijk) arbeidsongeschikt bent volgens de WIA-regels, onder meer met een drempel van ten minste 35 procent arbeidsongeschiktheid in de toelichting van de Rijksoverheid.

Je kunt, als je aan de voorwaarden voldoet, één van beide of beide overwegen. Ze dekken verschillende periodes. De WIA-wachttijd van twee jaar ziekte is een andere structuur dan een private AOV met bijvoorbeeld 30 of 90 dagen wachttijd; zie AOV-wachttijd kiezen. Een Ziektewetverzekering kan die eerste periode deels vullen; een private AOV ook, op andere voorwaarden.

De 13-wekentermijn en de eerdere verzekering

UWV noemt als kern, voor wie als zzp’er een verzekering wil afsluiten, onder meer:

• je vraagt aan binnen 13 weken nadat je verplichte werknemersverzekering via werk of uitkering is gestopt;
• de vrijwillige verzekering gaat in op de dag nadat die verplichte verzekering is gestopt;
• je was typisch minimaal één jaar verplicht verzekerd voor ziekte en arbeidsongeschiktheid, met een maximale onderbreking van 60 dagen; of je was korter verplicht verzekerd en had daarvóór al een vrijwillige verzekering.

Andere situaties — bijvoorbeeld deeltijdwerk, bepaalde uitkeringen, of werk in het buitenland — hebben in de voorwaarden eigen routes en soms andere termijnen (onder meer een driejareneis in sommige gevallen). De pdf-verzekeringsvoorwaarden van UWV werken dat uit. Dit artikel kan die casuïstiek niet uitputten. Als je in een grijze zone zit, is de vraag voor UWV zelf, niet voor een generaliserende zin hier.

De 13 weken zijn een harde praktische waarschuwing: wie ze laat lopen, kan deze ingang kwijt zijn. Zet de datum in je agenda vóór je de KvK-inschrijving viert.

Premie, dagloon en waar je de actuele cijfers vindt

De premie is typisch een percentage van het verzekerde dagloon, met een maximum dagloon dat periodiek wordt vastgesteld. Percentages en maxima wijzigen. Ik noem hier bewust geen bedragen of percentages uit secundaire bronnen, omdat die snel verouderen en dan als “de premie” gaan zwerven. Op uwv.nl staan de actuele premies en de manier van aanvragen. Vraag een berekening op jouw dagloon, en reken die premie in je maandbudget, naast eventuele private premies — ze kunnen naast elkaar lopen, of je kiest één laag, maar dat is een vergelijking, geen automatische optelsom van dekking.

De fiscale behandeling is niet automatisch identiek aan die van een private periodieke AOV. Sla AOV-premie aftrekken niet achteloos één-op-één op dit product over; check de toelichting van de Belastingdienst of een adviseur voor de vrijwillige UWV-premie.

Zwangerschap en de ZEZ

UWV vermeldt dat je vanuit de Ziektewetverzekering als zzp’er ook een uitkering bij zwangerschap en bevalling kunt krijgen, van 100 procent van het verzekerde dagloon, met een mogelijke aanvulling via de ZEZ (zwangerschaps- en bevallingsuitkering voor zelfstandigen) als dat dagloon onder het sociaal minimum ligt. Zonder Ziektewetverzekering kun je volgens diezelfde toelichting nog steeds een ZEZ-uitkering aanvragen. Dat is een ander, specifiek onderwerp dan een private AOV, die zwangerschap vaak beperkt of anders behandelt. Het is geen reden om een UWV-verzekering “voor de bevalling” te kiezen zonder de overige voorwaarden te lezen; het is wél een verschil dat in een vergelijking thuishoort.

Criterium: dit is geen beroeps-AOV

De WIA beoordeelt arbeidsongeschiktheid op een eigen, wettelijke manier, gericht op wat je nog kunt verdienen in de voor jou geldende maatstaf — niet op “kan ik mijn huidige beroep nog doen?” zoals bij veel private beroepsdekkingen. Dat kan strenger uitpakken, of in ieder geval anders. Wie een private AOV met beroepscriterium overweegt, vergelijkt appels en peren als hij alleen naar de premie kijkt. Zie het criterium.

Ook de beoogde publieke basisverzekering uit het wetsvoorstel BAZ is weer een ander ontwerp (lange wachttijd, uitkering tot maximaal het minimumloon, in november 2026 geen wet). De vrijwillige WIA is bestaande praktijk voor wie wordt toegelaten; de BAZ is een voorstel. Verwissel ze niet; zie Wet BAZ.

Hoe je aanvraagt, en wat je klaarzet

De aanvraag loopt via UWV, typisch met gegevens over je eerdere verplichte verzekering, je start als zelfstandige, en het dagloon dat je wilt verzekeren binnen de geldende grenzen. Zet je documenten klaar vóór de 13 weken bijna om zijn: einde dienstverband of einde uitkering, KvK- of startdatum, en identiteit. Een onvolledige aanvraag in week 12 die je in week 14 nog aanvult, is precies de situatie die je wilt vermijden; of die dan nog geldig is, is een vraag voor UWV, geen gok waard.

Lees de actuele procedure op uwv.nl, niet op een forum. Premie, maximum dagloon en formulieren wijzigen. Als een adviseur de aanvraag begeleidt, blijf jij verantwoordelijk voor de termijn en voor de juistheid van de gegevens.

Dga, meewerkend partner en andere randen

UWV en de Rijksoverheid noemen ook andere groepen die zich onder voorwaarden vrijwillig kunnen verzekeren, onder meer de directeur-grootaandeelhouder en de meewerkende partner, met eigen routes. Die randen zijn te specifiek voor een algemeen zzp-artikel. Als je niet “gewoon uit loondienst een eenmanszaak start”, zoek dan de pagina die bij jouw rol past, of stel de vraag aan UWV, in plaats van de 13-wekenregel van de standaardstarter op jouw situatie te plakken en te hopen dat hij past.

Een mix van parttime loondienst en ondernemen kan toelating op een ander moment mogelijk maken; de toelichting noemt dat je je in bepaalde gevallen kunt aanmelden zolang je deels verplicht verzekerd bent. Opnieuw: check de actuele voorwaarde, want dit is typisch casuïstiek.

Combineren met een private AOV of een buffer

Sommige mensen houden een UWV-verzekering voor de wettelijke lat en sluiten daarnaast een private AOV voor een hoger bedrag of een ruimer criterium, of ze gebruiken een buffer voor de eerste periode. Dat kan, mits je niet per ongeluk twee keer “hetzelfde” denkt te hebben en de premie niet kunt dragen. Leg de periodes naast elkaar: 104 weken Ziektewet, daarna WIA; of 90 dagen private wachttijd, daarna private uitkering. Overlap is niet automatisch dubbelop, en een gat is niet automatisch gedicht. Teken het op één tijdlijn, in weken, voor jezelf. Zie ook AOV, broodfonds of zelf sparen.

Kortom

De vrijwillige Ziektewet- en WIA-verzekering van UWV kan een vangnet zijn als je op tijd komt (vaak binnen 13 weken) en aan de voorwaarden voldoet. Het is werknemerslogica, geen private beroeps-AOV. Check toelating, premie en voorwaarden op uwv.nl, vergelijk de dekking eerlijk met een private polis of een buffer, en laat de termijn niet stilzwijgend verlopen. Dit artikel beoordeelt niet of jij wordt toegelaten, en belooft geen uitkering.