AOV voor starters: wanneer begin je, en waarmee?

Wie net is gestart als zelfstandige, heeft vaak nog geen buffer, een wisselend inkomen en een hoofd vol KvK, facturen en acquisitie. Een AOV voelt dan al snel als “iets voor later”, of juist als iets dat je gisteren had moeten regelen. Beide reflexen verdienen een nuchtere tussenweg: begrijpen wat je risico is, welke deuren op een termijn sluiten, en wat je nu wél of níét hoeft te kopen. Dit is geen advies om te tekenen of te wachten.

De basis staat in Wat is een AOV?. Over alternatieven voor de eerste periode: AOV, broodfonds of zelf sparen. Over de politieke discussie, die in november 2026 geen plicht is: Wet BAZ.

Er is nu geen verplichte AOV — en ook geen vangnet vanzelf

Zolang er geen geldende wet is die jou verzekert, val je bij langdurige uitval terug op wat je zelf hebt georganiseerd: spaargeld, een partnerinkomen, een schenkkring, een private AOV, of, als je er recht op hebt en je op tijd bent, een vrijwillige verzekering bij UWV. Bijstand is vermogenstoetsend en geen inkomensverzekering. “Ik ben starter, dus ik wacht op de verplichte AOV” dekt vanavond niets. De beoogde publieke basis heeft in het voorstel bovendien een lange wachttijd en een gemaximeerde uitkering; zie het BAZ-artikel.

De deur die wél op een termijn kan sluiten: UWV

Kom je uit loondienst of uit een uitkering, dan kun je je onder voorwaarden vrijwillig verzekeren voor de Ziektewet en/of de WIA bij UWV. De kern, volgens de toelichting van UWV: typisch aanmelden binnen 13 weken nadat je verplichte werknemersverzekering is gestopt, met onder meer een voorwaarde over de duur van die eerdere verplichte verzekering (voor wie als zelfstandige start, noemt UWV onder meer minimaal één jaar, met een maximale onderbreking van 60 dagen; andere situaties, zoals deeltijd, kunnen andere termijnen hebben). De verzekering gaat typisch in op de dag ná het einde van de verplichte verzekering. Details, premie en het actuele aanvraagproces staan op uwv.nl; zie Vrijwillige Ziektewet- en WIA-verzekering via UWV.

Die 13 weken zijn geen marketingtermijn, het is een toelatingswindow. Wie hem mist, kan deze route kwijt zijn, ook als een private AOV later duur of medisch lastig blijkt. Het omgekeerde is ook waar: een UWV-verzekering is niet automatisch “beter” of “slechter” dan een private AOV; het is een ander product, met een ander criterium, een andere wachttijdstructuur (WIA na twee jaar ziekte) en een eigen premiegrondslag. Vergelijk op dekking, niet op de kalender alleen.

Inkomen dat nog niet bestaat, en toch een verzekerd bedrag

Starters hebben geen rustig driejarig winstgemiddelde. Verzekeraars vragen toch naar werkzaamheden, verwachte winst, en soms naar een onderbouwing. Een te hoog verzekerd bedrag dat je premie niet kunt dragen, of dat later niet aansluit op je echte inkomen, is een risico; een te laag bedrag ook, omdat de uitkering dan een symbolisch bedrag kan zijn. Er is geen algemeen “juist” percentage van je omzet dat ik hier kan noemen zonder te verzinnen.

Wat je wél kunt doen: een voorzichtige, uitlegbare inkomensschatting, een wachttijd die past bij een nog kleine buffer, en een plan om de dekking te herzien als de praktijk afwijkt. Vraag of verhoging later nieuwe medische acceptatie vraagt; zie medische acceptatie en wachttijd. Schrijf je werkzaamheden concreet op; zie het criterium.

Premie, cashflow en fiscale aftrek

Premie is persoonlijk en hangt onder meer af van leeftijd, beroep, verzekerd bedrag, wachttijd, eindleeftijd en gezondheid. Ik geef geen voorbeeldbedragen die als “gemiddelde starterpremie” kunnen worden misverstaan. Wat je wél in je kasplanning zet: de premie moet in een magere maand ook op te brengen zijn, of je moet een bewuste reserve hebben. Een polis die je na acht maanden laat vallen omdat de incasso stuitert, is geen vangnet geweest.

Periodieke AOV-premies zijn voor veel verzekeringnemers aftrekbaar als uitgave voor inkomensvoorzieningen, niet als bedrijfskosten; zie AOV-premie aftrekken. Reken in je maandbudget met de kasuitgave, niet alleen met het netto-nadeel ná belasting, en verwacht geen instant teruggave.

Een buffer, een kring, of een kleine dekking: lagen

Je hoeft niet op dag één een maximale beroeps-AOV tot de AOW-leeftijd te hebben, en je hoeft ook niet niets te doen. Sommige starters beginnen met een langere wachttijd plus een spaarpot, of met een schenkkring voor de eerste periode, of met een UWV-verzekering als ze die nog kunnen aanvragen, of met een beperkter verzekerd bedrag dat ze later willen opschalen. Elke laag heeft grenzen; lees die grenzen, en beloof jezelf geen automatische opschaling “als het eenmaal loopt” zonder te weten of acceptatie dan opnieuw speelt.

Collectieve contracten via een startersnetwerk, een beroepsvereniging of een vakbond kunnen een ingang zijn, soms met andere acceptatie; vergelijk ze alsnog op voorwaarden, zie Collectieve AOV.

Gezondheid: nu is vaak eenvoudiger dan “later, als ik tijd heb”

Starters stellen medische vragen soms uit omdat de agenda vol is. Acceptatie wordt er typisch niet eenvoudiger op als er later een klacht bij is gekomen, een behandeling loopt, of je een periode ongedekt hebt gewerkt met fysieke of mentale overbelasting. Dat is geen dreigement en geen voorspelling over jouw gezondheid; het is een reden om de vragenlijst niet eindeloos voor je uit te schuiven als je überhaupt een private dekking overweegt. Vul hem rustig in, naar waarheid, zie medische acceptatie.

Heb je nu een klacht, dan kan uitstel of een uitsluiting volgen. Ook dat is informatie: je weet waar je staat, in plaats van te gokken. Een weigering is vervelend, geen reden om de volgende aanvraag creatief in te vullen.

Eindleeftijd en “ik ben nog jong”

Jong zijn verleidt tot een lage eindleeftijd om de premie te drukken. De uitkering stopt dan eerder, juist in jaren waarin herintreden soms lastiger is. Dat is een echte ruil, geen slimmigheid. Lees Eindleeftijd van je AOV voordat je die knop gebruikt als starterskorting. Hetzelfde geldt voor een zeer laag verzekerd bedrag “voor het gevoel verzekerd te zijn”: gevoel is geen huur.

Je hoeft niet maximaal te verzekeren in maand drie. Je hoeft ook geen dekking te kiezen die alleen op papier bestaat. Een schriftelijke, beperkte dekking die je begrijpt, plus een plan voor herziening, is voorspelbaarder dan een voornemen zonder polis.

Eerst de administratie, niet in plaats van een vangnet

Een startende onderneming heeft ook een administratie, btw of KOR, en een kasplanning nodig. Die huiswerklijst is geen argument om het inkomensrisico te negeren, en een AOV is geen argument om de administratie te laten liggen. Het zijn parallelle klussen. Wat je wél in dezelfde kasplanning zet, is de premie naast de belastingreservering, zodat een kwartaal met tegenvallende omzet niet twee verrassingen tegelijk heeft. Meer over die administratie valt buiten deze site over de AOV; de overlap is alleen de cash.

Bespreek het ook als het ongemakkelijk voelt

Onder starters is inkomensverzekering soms een lastig gesprek, omdat het over ziekte en geld gaat terwijl je juist optimistisch wilt starten. Dat ongemak is geen inhoudelijk argument. Een kort, feitelijk overzicht van je lasten, je buffer en je eventuele UWV-termijn is al een beslissing waard. Je hoeft het niet op social media te leggen; je moet het wél zelf hebben gezien.

Kortom

Als starter is er in november 2026 geen verplichte AOV, en ook geen automatische dekking. De meest tijdgevoelige deur is vaak de vrijwillige UWV-verzekering binnen 13 weken na loondienst of uitkering. Daarna, of daarnaast, kies je bewust of een private AOV, een buffer, een kring of een combinatie bij je kas en je gezondheid past. Vul medische vragen naar waarheid in, verzeker geen fantasie-inkomen, en behandel “later opschalen” als een vraag, niet als een recht. Waar je op let bij afsluiten geldt evengoed in jaar één.